Javni dug i suvereni kreditni rejting SAD

Ocjenjivanje kreditnog rejtinga je visoko koncentrisana industrija. Tri vodeće rejting agencije: (Standard & Poor's; Moody's i Fitch Ratings) imaju globalno tržišno učešće oko 95% u aktuelnim uslovima[1]. Kada god se pojavi neka finansijska kriza, ove agencije intenziviraju svoje aktivnosti, što najčešće ne doprinosi smirivanju krize.

Tako su Standard & Poor's (S&P) i Moody's tokom 2011. godine intenzivno analizirale suvereni rejting SAD (koji je do tada uvijek bio ocijenjen sa najvišom ocjenom), jer je tada postalo jasno da je ovoj državi neophodna fiskalna konsolidacija zbog visokog i rastućeg javnog duga. Naime, javni dug SAD se sa 10 triliona USD u 2006. godini povećao na preko 15 triliona USD u 2010. godini i imao izraženu tendenciju daljeg rasta.

Prvo je S&P, sredinom aprila 2011. godine, objavio negativna očekivanja (outlook negative) dalje migracije suverenog rejtinga SAD. Moodys 13. jula, kao i S&P dan kasnije, stavili su suvereni rejting SAD na posmatranje za sniženje („negative watch“). Početkom avgusta, nakon što je Kongres usvojio mjere fiskalne konsolidacije SAD, Moodys je rejting SAD zadržao na najvišem nivou (Aaa), a outlook ocijenio negativnim („negative“), što je bolje od prethodno date ocjene „negative watch“[2].

Za razliku od Moodys-a, Agencija Standard & Poor's je 5. avgusta 2011. godine snizila kreditni rejting SAD za jednu stepenicu, sa najvišeg mogućeg AAA (najviša kreditna sposobnost i minimalni kreditni rizik) na AA+ (visoka kreditna sposobnost i veoma nizak kreditni rizik), a uz sve to dala i negativan outlook.

Sniženje suverenog rejtinga i negativan outlook Agencija S&P je objasnila zabrinutošću zbog budžetskog deficita SAD i rastućeg bremena zaduženja. Istakli su da smatraju da mjere fiskalne konsolidacije koje je upravo bio usvojio Kongres SAD nisu dovoljne da bi se u srednjem i dugom roku stabilizovao američki javni dug.

Administracija predsjednika Baraka Obame postavila je pitanje vjerodostojnost analize na osnovu koje je izvršeno sniženje rejtinga. Konstatovali su da je Standard & Poor's donio odluku o snižavanju rejtinga SAD na osnovu analize koja sadrži grešku. Naime, službenici Američkog ministarstva finansija ustanovili su da je S&P-ova procjena diskrecione potrošnje američke vlade bila za 2.000 milijardi dolara previsoka. Nakon primjedbi američke vlade, navedena procjena je izbrisana iz analize, ali je S&P i do danas ostao pri svojoj procjeni da je za SAD adekvatan suvereni nivo rejtinga AA+, a ne najviši nivou kreditnog rejtinga (AAA), kao što smatraju druge dvije rejting agencije. Takvu ocjenu S&P zadržao je do danas, s tim što je u junu 2013. godine outlook kreditnog rejtinga SAD podigao na „stable“.

Javni dug SAD je u 2006. godini premašio 10 triliona USD, u 2014. godini premašio 20 triliona USD, a procjenjuje se da će u 2019. godini premašiti 25 triliona USD. Status vodeće svjetske ekonomije i uloga američkog dolara kao najznačajnije svjetske valute, da ne spominjemo ne-ekonomske faktore, doprinijeli su da jedino Agencija Standard and Poors kredibilitet SAD ne ocjenjuje najvišom ocjenom.   

mr Vidosav Pantić, Stavovi navedeni u materijalu su stavovi autora i ne moraju da se poklapaju sa stavovima institucije u kojoj je autor zaposlen.

[1] Standard & Poor's i Moody's imaju po oko 40% globalnog tržišnog učešća, dok Fitch ima oko 15% tržišnog učešća. Standard and Poors dodijelio je naveći broj ocjena kreditnog rejtinga, te ima najveći broj analitičara i supervizora.

[2] Negativan outlook kreditnog rejtinga SAD prema Moodys ostao je sve do 17. jula 2013. godine, a od tog datuma ovaj outlook je stabilan.

error