Kosa na glavi

BH statistika iz godine u godinu napreduje. Usavršavaju se  postojeće i iz EU prenose nove  metodologije za obuhvatanje i prezentovanje podataka, a povećava se  i  ažurnost objavljivanja podataka, kao i njihova preciznost.

Pa ipak, čini se da su podaci koje BHAS  (Agencija za statistiku  BiH) objavljuje malo kome zanimljivi, čak i onda kada nose ekstremno bitne poruke  za sadašnji i budući  razvoj bh ekonomije.

Upadljivo je odsustvo javne i stručne analize saopštenja BHAS-a, a nema ni javnih stručnih rasprava sa pozivom na najnovije statističke informacije.

Bez obzira na solidan rast bh realnog BDP-a u drugom kvartalu 2019. (2,6%), podaci  o oktobarskoj inflaciji i industrijskoj proizvodnji su takvi da bi se svim kreatorima ekonomskih politika u BiH trebala  dići kosa na glavi (vidjeti grafikon).

Godišnji pada industrijske proizvodnje od 10,4% je dramatičan. Većina zemalja EU još nije objavila podatke o oktobarskoj vrijednosti stope rasta industrijske proizvodnje,  ali kada oni  budu objavljeni pokazaće se da je od 38 zemalja koje prati  evropska statistika (Eurostat) BiH vjerovatno na vrhu začelja (u septembru je  samo Norveška bila ispod BiH).

Ogroman pad industrijske proizvodnje, usljed njene izuzetne osjetljivosti na promjene u potražnji, ukazuje na  veliku vjerovatnoću da se BiH kreće  prema recesiji.

Ovako velik  pad  industrijske  proizvodnje, i  još veći, je  viđen u BiH samo tokom Velike recesije, u 2009.godini.

I godišnja inflacija od 0,1% nedvosmisleno ukazuje na poremećaje u funkcionisanju bh ekonomskog  sistema. Inflacija koja konvergira  ka nuli i prijeti da postane  negativna posljedica je najvećim djelom niske tražnja za robama i uslugama.

Oktobarski  podaci o bh inflaciji  i industrijskoj proizvodnji bi trebali motivisati sve kreatore ekonomskih politika u BiH na hitnu koordinaciju ekonomskih politika, radi podsticanja tražnje za proizvodima domaće industrije i to sad i odmah, da bi se spasili ostaci ostataka stare industrijske proizvodnje koji su preživili tranziciju, kao i mlada industrija u povoju.

Dvije  glavne ekonomske politike sa  kojim svaka zemlja, pa i BiH, raspolaže su monetarna-kreditna i fiskalna politika. Da bi se podstakao rast industrijske proizvodnje obe politike moraju, u odnosu na industrijske djelatnosti, u prosjeku biti ekspanzivne.

U domenu fiskalne politike biti ekspanzivan (lat. expansio – širenje) znači smanjenje poreskog opterećenja industrije i rast javnih rashoda usmjerenih prema industriji. Ekspanzivna monetarna politika se sprovodi kroz finansiranje industrijskih preduzeća jeftinijim kreditima, kao i kroz izdašnije kreditiranje industrije i to na duži rok.

Pratilac ekspanzivne ekonomske politike mora naravno biti operativno i finansijsko restrukturiranje djela industrijskog sektora, pa ako je to nužno i vlasničko restrukturiranje, kao zadnja opcija. 

Kreatori fiskalne politike su bh izvršna i zakonodavna vlast,  a monetarno-kreditne politike Centralna banka BiH i bh komercijalne banke.

Alternativa domaćem odgovoru na recesiju koja je pred vratima je čekanje da na Zapadu Sunce svane.

Dragan S. Jović*

*Izneseni stavovi, ideje, zaključci, preporuke, analize i mišljenja pripadaju autoru i ne predstavljaju na bilo koji način stavove, ideje, zaključke, preporuke, analize i mišljenja ustanove  u kojoj autor radi. Analize finansijskog/bankarskog tržišta i/ili pojedinačnih hartija od vrijednosti (akcija, trezorskih zapisa, obveznica) nisu prijedlog za kupovinu ili prodaju hartija od vrijednosti. Analize ove vrste su  lični stavovi autora, a ne bilo kakva vrsta investicionog savjeta.

 

error