Povratak srpske monetarne politike sa Sjevernog pola

Bosanskohercegovačka javnost zna da se Srbija isto kao i Bosna i Hercegovina zbog pada javnih  prihoda, rasta javnih rashoda  i smanjenja ekonomske aktivnosti morala zadužiti kod stranih povjerilaca.

Međutim, naša javnost ne zna da je Narodna banka Srbije po prvi put u svojoj novijoj monetarnoj istoriji odlučila da, za srpsku ekonomiju u velikom obimu, kreditira  srpske banke, ali i srpsku državu.

Član 62. Zakona o Narodnoj banci Srbije   prvo zabranjuje ( st. 1 i st. 2  čl. 62.) Narodnoj banci Srbije (NBS) da daje kredite pravnim licima u Srbija, a potom u stavu 3. dozvoljava NBS da pozajmljuje i srpskim bankama i budžetu Republike Srbije! 

Zakon dozvoljava NBS da kreditira srpske banke na kratak rok radi održavanja likvidnosti, a NBS ima dozvolu zakonotvorca (Narodna skupština Republike Srbije) da posuđuje novac Republici  Srbiji radi izmirenja obaveza po osnovu članstva Srbije u Međunarodnom monetarnom fondu (MMF).

Isto kao i Centralna banka BiH  i NBS skoro svu svoju imovinu drži u devizama, što znači da je ta imovina ili na računima ino banaka ili je iskorištena za kupovinu obveznica tj. kreditiranje pravnih lica iz zemalja zone evra.

Tako je bilo do kraja februara 2020.g.

U martu su se laste vraćale sa juga, a srpska monetarna politika je započela svoj povratak sa Sjevernog pola (vidjeti grafikon).

Sve do ovoga proljeća monetarna politika  u Srbiji je živjela u  predjelima vječitog leda – simbolično dabome.

Banka je finansijska ustanova koja daje kredite između ostalog pravnim licima u zemlji u kojoj je osnovana, a ako to ne čini onda je ta ustanova samo nominalno, ali ne i realno banka. 

NBS je godinama bila srpska banka koja je davala kredite između ostalog Njemcima, ali ne naravno i Srbima.

Velika je muka naravno natjerala NBS da sa dolaskom proljeća počne davati kredite i pravnim licima u Srbiji. 

Potraživanja Narodne banke Srbije od srpskih banaka  i države Srbije

Izvor: www.nbs.rs  (Obradio, Dragan S. Jović, Bife.ba)

Do kraja aprila 2020.g. NBS je dala srpskim bankama i srpskoj državi 92,3 mlrd. dinara kredita (785 mil EUR), a  to predstavlja  čak 5,1% od ukupne imovine NBS.

Godinama unazad je potraživanje srpske banke od pravnih lica u Srbiji bilo oko 0%, a zadnji put na postojećem nivou 2005.g., te se čini da su Srbi napokon došli pameti.

Ako se  dio ovih kredita NBS iskoristi za vraćanje kredita MMF-u šta se na kraju vidi u poslovnim knjigama NBS?

Pa vidi se da  srpski  budžet, tj. država Srbija ne duguje više MMF-u već Narodnoj banci Srbije, koja je u vlasništvu te iste države Srbije.

Nije li mudrije dugovati “samom  sebi” nego  strancu?

Nije li poslovnije da se država zadužuje kod državne banke, nego kod banke čije je sjedište u drugoj državi?

Nije li razumnije da država plaća kamatu državnoj banci umjesto stranoj banci?

Nije li državotvornije dopustiti svojoj, a ne stranoj državi,  da zarađuje u poslovima sa vlastitom državom, na vlastitoj državnoj teritoriji?

Velika ekonomska kriza koju  prolazimo je napokon otvorila oči i umove kretorima srpske ekonomske  politike i oni su najzad shvatili da se banke osnivaju da bi pozajmljivale novac ne samo na stranom tržištu, već čak i na domaćem.

Umjesto da NBS pozajmljuje novac npr. njemačkim bankama, a te iste njemačke banke taj isti novac državi Srbiji, NBS je odlučila da između nje i njenog vlasnika ne treba stajati posrednik.

Može li iko razuman i mentalno zdrav zamisliti vrijeme i prostor u kojem Evropska centralna banka “gine” kreditirajući Srbiju, a odbija (pod prijetnjom oduzimanja dozvole za rad) da pozajmi novac svojim osnivačima;  Njemačkoj, Francuskoj,  Italiji,  Španiji …?

Na tu misao ne može doći  čak ni stanovnik Sjevernog pola?

Da li je zaokret u poslovnoj politici  Narodne banke Srbije bilo kakva poruka Centralnoj banci Bosne i Hercegovine?

Dragan S. Jović*

*Izneseni stavovi, ideje, zaključci, preporuke, analize i mišljenja pripadaju autoru i ne predstavljaju na bilo koji način stavove, ideje, zaključke, preporuke, analize i mišljenja ustanove u kojoj autor radi. Analize finansijskog/bankarskog tržišta i/ili pojedinačnih hartija od vrijednosti (akcija, trezorskih zapisa, obveznica) nisu prijedlog za kupovinu ili prodaju hartija od vrijednosti. Analize ove vrste su lični stavovi autora, a ne bilo kakva vrsta investicionog savjeta