Neto međunarodna investiciona pozicija – Spoljni saradnici

Globalizacija je u posljednjih nekoliko godina posustala, sve više se ukazuje na suprotan proces (deglobalizacija), ali novac i dalje prelazi preko granice i tako će biti dok je  svijeta i vijeka.

Pravna lica iz jedne države (rezidenti) pozajmljuje novac od stranaca (nerezidenti), a ovaj proces se odvija uz istovremeno ulaganje novac rezidenata u strane zemlje.

Međunarodno kretanje kapitala podrazumjeva da rezidenti jedne zemlje istovremeno i duguju i potražuju od rezidenata drugih zemalja.

Statistički pregled ove vrste se naziva međunarodna investiciona pozicija zemlje (eng. international investment position).

Kada se prebiju potraživanja od stranaca koje imaju rezidenti jedne države i obaveze prema strancima koje imaju rezidenti te iste države dobija se neto međunarodna investiciona pozicija/NMIP, koja se izražava ili u određenoj valuti, ili u procentu od BDP-a.

Ako je ona u plusu onda rezidenti od nerezidenata/spoljnih saradnika potražuje više nego što im duguju, a ako je u minusu rezidenti potražuju manje od nerezidenata.

Pozitivan NMIP znači da je zemlja neto izvoznik kapitala, a negativni da je neto uvoznik kapitala.

Samo dvije zemlje u  EU imaju  NMIP koja teži nuli i to su Italija i Finska (vidjeti grafikon) čiji rezidenti inostranstvu/spoljnim saradnicima duguju približno onoliko koliko od njih i potražuju.

Lijevo od ovoga centra su zemlje stare Evrope i  nordijske zemlje, a desno skoro pretežno nova Evropa (bivše zemlje komunističkog lagera), kao i zemlje koje su prošle kroz krizu javnog duga (PIGS zemlje).

Neto međunarodna investiciona pozicija u trećem kvartalu 2020.g.

(u % BDP-a)

Izvor:  Evrostat.

Zemlja Beneluksa (Belgija, Holandija, Luksemburg) koje su osnivači Zajednice za ugalj i čelik (preteča EEZ i EU)  su neto izvoznici kapitala, a od stare Evrope tu je Njemačka (73%).

Neto povjerilac prema inostranstvu su i Danska i Švedska, kao i u manjoj mjeri Austrija (NMIP 11%).

Zaboravljena bivša kolonijalna velesila Holandija je neto izvoznik kapitala u vrijednosti koja prevazilazi njen BDP  (112%) – mala zemlja veliki povjerilac spoljnih saradnika.

Na drugoj  strani spektra međunarodnih dužničko-povjerilačkih odnosa  je Hrvatska.

Ona inostranstvu duguje neto 50% svoga BDP-a, a  apsolutni antiheroji NMIP su PIGS zemlje (Portugal, Irska, Grčka i Španija) plus naravno Kipar koji je takođe prošao kroz krizu javnog duga.

Od država stare  Evrope jedino Francuska ima nepovoljni bilans sa inostranstvom (-26%), a Slovenija je bolja od nje  (-17%).

Razlike  u neto  međunarodnoj investicionoj poziciji  oslikavaju u prosjeku razliku između stare Evrope i evropskog sjevera sa jedne strane i nove Evrope i evropskog juga sa druge strane.

Prva  grupa zemalja su neto izvoznici kapitala, a druga  grupa zemlja su neto uvoznici kapitala.

Pošto je novac roba na koji se plaća kamata ne postoji dilema ko su dobitnici, a ko gubitnici, u međunarodnom kretanju kapitala/spoljnoj finansijskoj saradnji među evropskim državama.

Dragan S. Jović*

*Izneseni stavovi, ideje, zaključci, preporuke, analize i mišljenja pripadaju autoru i ne predstavljaju na bilo koji način stavove, ideje, zaključke, preporuke, analize i mišljenja ustanove u kojoj autor radi. Analize finansijskog/bankarskog tržišta i/ili pojedinačnih hartija od vrijednosti (akcija, trezorskih zapisa, obveznica) nisu prijedlog za kupovinu ili prodaju hartija od vrijednosti. Analize ove vrste su lični stavovi autora, a ne bilo kakva vrsta investicionog savjeta.