Dokapitalizacija elektroenergetskog sektora Republike Srpske –  Razvodnjavanje boli

Zadnja rečenica prethodne objave saopštava “da će  kretanje BIRS-a u 2022.godini pokazati da li su kupci i prodavci akcija na Banjalučkoj berzi  i tržište  akcija u cijelini,  prevazišli krizu identiteta”.

Tržište akcija ne predstavljaju samo kupci i prodavci akcija već je tu i regulator (komisija za hartije od vrijednosti ), berza  i  registar hartija od vrijednosti, svaki sa svojom ulogom i funkcijom.

Uloga registra  i berze je tehničkog karaktera,  preko berze se odvija trgovina, a u registru se bilježe promjene vlasništva  nad  akcijama.

Uloge i funkcije regulatora su mnogobrojne, a najvažnija je zaštita tržišnih učesnika.

Kada se kaže zaštita, prvenstveno se misli na zaštitu investitora i vlasnika akcija, pošto oni kroz kupovinu i prodaju akcija čine tržište živim.

Pod zaštitom se  na prvom mjestu podrazumijeva zaštita imovine akcionara, a imovina to je vrijednost akcija.

Bez investitora  nema tržišta, makar postojali i prodavci akcija i pravna lica koja emituju akcije (emitenti).

Očekivana dokapitalizacija dijela elektroenergetskog sektora Republike Srpske  (Hidroelektrana na Trebišnjici a.d. Trebinje/HETR) je emocionalno povrijedila male akcionare, a pri tome izgleda da ni stare rane nisu zacijelile.

Kretanje cijena akcija Hidroelektrana na Trebišnjici a.d. Trebinje 26.10.2005 – 14.1.2022.

Izvor: Banjalučka berza.

Njih boli što je knjigovodstvena vrijednost HETR  2,38 KM, a tržišna već godinama oko 0,2 KM  ili malo iznad (na dan 18.1.2022. god. cijena akcija je 0,361 KM, ali uz veoma nizak promet).

Njih boli što će akcionari HETR-a imati pravo preče kupovine po cijeni od samo 0,29 KM, jer smatraju da  akcije  vrijede mnogo više.

Njih boli što će  dokapitalizacijom biti smanjena knjigovodstvena vrijednost  akcija, po njihovom računu na  1,27 KM, jer  će  emisijom akcija  doći do razvodnjavanja kapitala firme na više akcija.

Bol malih akcionara uvećava saznanje da će akcije HETR-a biti prodate ispod realne vrijednosti, koja je odraz izrazito dobrih bilansa HETR-a.

Neke od njih boli što HETR već godinama ne isplaćuje dividendu, a to ne doprinosi rastu cijene njihovih akcija.

Mnogi od njih su na tržište ušli kada su cijene  bile na  vrhuncu (2007),  iznad dvije  ili tri KM, pa ih i to boli.

One koji su uložili vaučere u ovu firmu, a dobijene akcije nisu prodali po cijeni od  3 KM ili više, boli propuštena šansa.

Bol malih akcionara se može razvodniti i djelimično ublažiti  kombinacijom tri mjere nove  poslovne politike HEDR-a.

Prva mjera je pravo preče kupovine po cijeni koja odražava sadašnju i buduću profitabilnost HETR-a.

Pravo preče kupovine  je  regulisano pravilima tržišta akcija, ono je dato  malim akcionarima po sili zakona i ne zavisi od volje HETR-a, a regulator tržišta kapitala može odrediti po kojoj cijeni treba biti izvršena emisija akcija.

Druga mjera razvodnjavanja  boli je da HETR  ponovo počne isplaćivati kakvu-takvu dividendu, pošto akcije vrijede više ako se isplaćuje dividenda.

Treća mjera je da iz tako  isplaćene dividende većinski vlasnik HETR-a finansira razvoj lokalnih zajednica i ispoljava milosrđe, a ne da to HETR čini iz svojih prihoda, iz kojih se i formira dobit, koja pripada i malim akcionarima.

Veličina jednog čovjeka ili društvene grupe zavisi i od njegovog ili njenog ponašanja prema manjem i slabijem, koji nije u  stanju da  sebe zaštiti (s obzirom na objektivnu inferiornost).

Ako je zaštita  imovine investitora  ključna za  razvoj tržišta akcija i prevazilaženje krize identiteta  tržišta onda ove tri mjere  moraju biti dio nove poslovne politike HETR-a  na dobrobit malih, ali i velikih  akcionara, i tržišta akcija u Republici Srpskoj u cijelini.

Jedino preko pune primjene opisanih mjera razvodnjavanja boli malih akcionara svima će nam 2022.godina biti bolja (sa aspekta tržišta akcija), a to smo svi i poželjeli kada smo u nju ulazili.

Od rukovodstva  Mješovitog Holdinga Elektroprivrede Republike Srpske (holding  drži 65%  akcija HETR-a) zavisi da li će dio naših novogodišnjih  želja biti ispunjen, a u ispunjavanju želja mu mogu pomoći i Komisija za hartije od vrijednosti Republike Srpske, ako je  to u njenoj nadležnosti.

21. januara 2022. god. predstavnici Mješovitog Holdinga Elektroprivrede Republike Srpske su na  skupštini akcionara HETR-a odlučili da se u dokapitalizaciju ne ide sa cijenom akcija od 0,29 KM.

Razvodnjavanje  boli je započelo, a tržište akcija u Bosni i Hercegovini počinje prevazilaziti krizu identiteta?