Inflacija u Srbija – Korpa

U istorijskim čitankama stoji da je  Sretenjski ustav  iz 1835. godine bio do te mjere  originalan, napredan i liberalan (po uzoru na francuski) da su sve tri velike carevine toga doba  (ruska, austrougarska i otomanska) odmah po njegovom donošenju tražila od  Knjaževine Srbije da ga ukine, a to je naravno  i učinjeno.

Čitaj dalje

Indeks proizvođačkih cijena u stanogradnji Republike Srpske – Eustahije Brzić

Vrlo je zanimljivo i istovremeno krajnje čudno do koje mjere su i javnost i ekonomisti spremni da ignorišu osnovne proizvode statističkih ustanova država u kojima žive i djeluju.

Čitaj dalje

Politika isplate dividendi Mtela a.d. Banjaluka – Strpljen, spašen

Kao prelazni oblik od štednih uloga, ili štednje, ka ulaganjima na finansijskom tržištu pored kupovine obveznica može poslužiti i kupovina akcija onih  preduzeća koja redovno isplaćuju dividendu.

Čitaj dalje

Vrijednost američkog dolara – Kratki i dugi rok

Uhvaćen u klopku vodećih svjetskih medija (eng. mainstream media, MSM) i lokalnih medija  koji  iz raznih motiva preuzimaju od MSM informacije prosječan čovjek prisiljen je da razmišlja i djeluje kratkoročno.

Čitaj dalje

Razlozi britanskog ekonomskog fijaska – Dvojac bez logike

Promjene u poreskoj politici, a posebno smanjenje poreskih stopa, se lakše provode ako je budžet popularno rečeno „pun“.

Čitaj dalje

Posljedice loše ekonomske politike u Ujedinjenom Kraljevstvu – U zemlji čuda

Poslovne odluke donose ili direktno ljudi, ili softeri koje su kreirali ljudi, a u koje je ugrađen ljudski način djelovanja, ponašanja i reagovanja.

Čitaj dalje

Neuspjeli eksperiment sa ekonomijom ponude u Velikoj Britaniji – Superhik

Velika većina laika, ali i mnoštvo ekonomista, ne razumije ekonomsku pozadinu naglog pada vrijednosti britanske funte koji se desio krajem septembra.

Čitaj dalje

Da li bi kreditiranje bosanskih entiteta od strane Centralne banke BiH proizvelo dodatnu inflaciju u BiH? – Mirno spavaj nano sve je zaključano

Tokom zadnjih mjeseci obnovljen je prijedlog da Centralna banka BiH (CBBiH) počne davati kredite bosanskim entitetima.

Čitaj dalje

Realne zarade u Americi – Nakon skoro 50 godina na istom mjestu

Samo su promjene u realnim zaradama jedini pravi pokazatelj promjena u životnom standardu građana.

Čitaj dalje

Američka monetarna politika – Obećanje ludom radovanje?

FED (centralna banka SAD) je nekoliko puta do sada planirao da prestane sa zasipanjem američke i svjetske ekonomije ogromnom količinom dolara,  ali uvijek se pojavljivao novi razlog, koji je  predstavljan kao izgovor, da to ne čini.

Čitaj dalje

Nastavak sage o Sber banci – Niko nas o tome obavijestio nije

Redova ispred Sber banaka na koje su štediše i ostali deponenti “navalili” zbog  sankcija uvedenih Rusiji u vezi sa ratom u Ukrajini više nema što bi trebao biti znak da je bankarska panika prošla i da su se  banke u BiH vratile uobičajenom načinu funkcionisanja?

Čitaj dalje

Ekonomski rast od 2000. godine – Razbijene iluzije i čarobni štapić

Veliki broj građana u Srbiji i Bosni i Hercegovini od 1999.godine ima pozitivno mišljenje o razvoju ruskog duštva, jer je te godine upravljanje Rusijom povjereno osobi koja i danas vodi Rusiju.

Čitaj dalje

Nejednaka raspodjela imovine kao uzrok rata u Ukrajini – S druge strane jastuka

Sve ključne države, koje su implicitno ili eksplicitno učesnice rata u Ukrajini imaju ekonomske sisteme koji su po jednoj jedinstvenoj karakteristici izuzetno slični.

Čitaj dalje

Kamatna stopa na javni dug Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske – Kao nebo i zemlja

Razlika u fiskalnoj  poziciji  entiteta u BiH traje već godinama, a u 2022. ona se pojačava, međutim ta razlika kao da nije  dovoljna da pokrene ekonomske reforme u Republici Srpskoj, a ni da stvori motiv za raspravu na ovu temu.

Čitaj dalje

Uticaj rata u Ukrajini na svjetske berze – Crvenozeleni dan D

Kako objasniti da su 30.marta berzanski indeksi akcija na Moskovskoj berzi, rublja i cijene svih najvažnijih roba porasli (u odnosu na 29.mart), a da su sa druge strane vodeći indeksi akcija u EU,  SAD i ostalim zemljama G7 bili u padu?

Čitaj dalje

Kako Ruska Federacija koristi zamrznute devizne rezerve – Morgen i Potkošulja

Cijeli svijet zna da su devizne rezerve Centralne banke Rusije (CBR) u EU, SAD i većini zemalja Komonvelta zamrznute, ali cijeli svijet baš i ne zna sve detalje ove imovinske blokade.

Čitaj dalje

Politika isplate dividende – Jedan fening mjenja sve

U jednoj od prethodnih objava smo u svrhu razvoja tržišta akcija na Banjalučkoj berzi označili nekoliko referentnih cijena akcija Hidroelektrana na Trebišnjici a.d. Trebinje (HETR-a), a sada ćemo tim cijenama dati novi, ekonomski, smisao.

Čitaj dalje

Kamatna stopa Centralne banke Turske – Kriza pravoslavlja

Monetarna politika koju vodi Centralna banka Turske (CBT) je godinama bila zasnovana na jednom vrlo jednostavnom i opštepoznatom  pravilu, koje primjenjuju mnoge svjetske banke.

Čitaj dalje

Ekonomski rast u eurozoni i Turskoj – Čista ko suza

Velika tema u posljednjih nekoliko mjeseci, pa čak i tokom cijele prošle godine su bili krajnje neobični ekonomski procesi u Turskoj.

Čitaj dalje

Sarajevska berza i Banjalučka berza – 40 naprema 0

Bez obzira na izrazitu nerazvijenost finansijskog tržišta u BiH berzanski indeksi su koristan pokazatelj ekonomskih tendencija iz kojih se mogu izvući korisni zaključci.

Čitaj dalje

Kvar u američkoj ekonomiji – September 11

Opšte je mišljenje da su  Federalne  rezerve  počele sa monetarnom ekspanzijom/štampanjem novca u martu 2020.godine, nakon izbijanja pandemije, a da je do tada sve bilo  u redu sa američkom ekonomijom.

Čitaj dalje

Prognoza rasta realnog BDP-a BiH u 2021. – MMF rekao svega 2,8%?

MMF je oktobru ove godine prezentovao prognozu rasta svjetske i svih nacionalnih ekonomija.

Čitaj dalje

Platni promet u bankama Srpske – U slobodnom padu

Republika Srpska ima Jedinstven sistem za multilateralne kompenzacije i cesije.

Čitaj dalje

Međubankarski unutrašnji bezgotovinski platni promet – Srpska šapatom pade ?

U Republici Srpskoj je iz nekoga razloga prije par godina vladala prava javna manija u vezi poređenja njene ekonomije sa ekonomijom Federacije Bosne i Hercegovine.

Čitaj dalje

Državna potrošnja tokom pandemije – Majka ili maćeha

Početkom jula Agencija za statistiku BiH objavila je podatke o upotrebi BDP-a za prvi kvartal 2021.god.

Čitaj dalje

Ekonomska politika Srbije – Za i protiv Aleksandra Vučića

U tradiciji srpskog društva je uvijek bilo da se opredjeljuje za ili protiv čovjeka koji je na čelu društva, a ne za i protiv ekonomske politike koja se vodila ili koja se još uvijek vodi, u njegovom mandatu.

Čitaj dalje

Vjerovatnoća bankrota Bosne i Hercegovine – Zlatna medalja

Tokom proljeća 2014. god. BiH je kao i mnoge druge zemlje bila izložena elementarnim nepogodama u obliku poplava.

Čitaj dalje

Domaća valuta u Crnoj Gori – Dajmo svetinje

U životu svakog društva postoje vremena kad je pažnja svih njegovih članova usmjerena na samo jednu društvenu pojavu, koja se u zadatom vremenu i prostoru doživljava kao sudbonosno pitanje za dalji razvoj, pa i opstanak, toga društva.

Čitaj dalje

Kamatna stopa na javni dug – Istekao garantni period?

Cijelu proteklu godinu, od momenta izbijanja pandemije, sve centralne banke na svijetu pokušavaju smanjiti kamatnu stopu po kojoj se zadužuju njihove države.

Čitaj dalje

Javni dug velesila – Zapad na istoku?

Za balkanske zemlje Zapad je u ekonomskom smislu uvijek bio upravo tamo gdje je pokazivala busola – na zapadu.

Čitaj dalje

Gašenje požara

Grupa bosanskih  ekonomista je povodom planiranog/željenog zaduženja BiH kod MMF-a (oko 1,5 milijardi KM) uputila javno pismo MMF-u u kojem izražava zabrinutost zbog nastavka rasta javnog duga i u kojem poziva da se javno saopšti u koje konkretne projekte će se investirati posuđeni novac.

Čitaj dalje

Prognoza budžetskog salda i ekonomski suverenitet

Budžetski saldo/stanje, ili budžetski bilans na nivou BiH planira i prognozira Fiskalno vijeće BiH i, a  za svaku zemlju, pa i za BiH, prognozu pravi i MMF jer on posuđuje novac državama i bitno mu je da li će dužnici posuđeni novac moći vratiti.

Čitaj dalje

Do posljednjeg daha

Sve do polovine 2014.g. ekonomska politika zemalja zone evra koje su zapale u dužničku krizu (PIGS zemlje) se pretežno zasnivala na smanjenju javne potrošnje  i podsticanju privatne potrošnje (kroz niske kamatne stope na kredite tj. kroz jeftin novac).

Čitaj dalje

Poncijeva piramidalna šema

Poncijeva piramidalna šema ili jednostavno Piramidalna šema (engl. Pyramid scheme) je neodrživi poslovni model koji uključuje zaradu novca prvenstveno zbog uključivanja drugih ljudi u šemu, obično bez ikakvog prodanog proizvoda ili izvršenja bilo kakve usluge.

Čitaj dalje

Kako upokojiti vampira

Dugo vremena ekonomska  politika u svim evropskim zemljama u  razvoju (ili tranzicionim ekonomijama) je vođena na principima tzv. Vašingtonskog koncenzusa (VK) koji se svodio na tri  ključne  riječ; stabilizuj-privatizuj-liberalizuj.

Čitaj dalje

Ko od šale

U zadnje tri decenije iz godine u godinu, iz mjeseca u mjesec, se ponavljala jedna poruka ekonomske politike formulisana kao „sloboda kretanja ljudi, robe i novca“

Ta ekonomska maksima je uzdignuta na nivo same suštine bosanskohercegovačke ekonomske politike, a to je i glavni princip liberalnog kapitalizma, koji ne bi trebao da poznaje državne granice.

Čitaj dalje

Srpski kvazi novac u neobranom grožđu

Od 2011.g. Republika Srpska emituje direktno obveznice  i trezorske zapise na Banjalučkoj berzi (BLSE), ranije su na BLSE uvrštene emisije vezane za ratni period (1992.g-1995.g.), a najkasnije  od  2009.g.  Republika Srpska ima svoj novac.

Radi se o kvazi novcu ili o takozvanom novcu,  jer on tada nije imao,  a nema ni sada, sve funkcije koje novac mora  imati,  da bi po ekonomskoj teoriji mogao biti proglašen za novac u punom smislu te riječi.

Čitaj dalje

Povratak srpske monetarne politike sa Sjevernog pola

Bosanskohercegovačka javnost zna da se Srbija isto kao i Bosna i Hercegovina zbog pada javnih  prihoda, rasta javnih rashoda  i smanjenja ekonomske aktivnosti morala zadužiti kod stranih povjerilaca.

Međutim, naša javnost ne zna da je Narodna banka Srbije po prvi put u svojoj novijoj monetarnoj istoriji odlučila da, za srpsku ekonomiju u velikom obimu, kreditira  srpske banke, ali i srpsku državu.

Čitaj dalje

99,9999999999%

U kompletnom bh javnom mnjenju, kao i  “skoro” potpuno u našoj ekonomskoj i bankarskoj struci, već 20 godina vlada kategoričan, nedvosmislen i tvrdoglav stav  da Centralna banaka Bosne i Hercegovine (CBBiH) ne vodi monetarnu politiku.

Apsolutno negiranje uloge CBBiH u našem ekonomskom sistemu i našoj ekonomskoj politici ide čak i dotle da se ona u stručnim kuloarima  pogrdno naziva “običnom mjenjačnicom”, jer ne može davati kredite bh pravnim licima, a glavni joj je posao da razmijenjuje/mijenja konvertibilnu marku za evro!?

Čitaj dalje

Jare, ali ne i pare

Srpska je 14.aprila ove godine emitovala petogodišnje obveznice.  Prodala je ispod 50% obveznica koje je nudila, a kamatna stopa je porasla na 3% (sa 2%).

Dio tržišta i javnosti smatra da banke ne žele više da kreditiraju Srpsku!?

Da li je Srpska mogla dobiti više od 50% kredita koji je tražila i da li je kamatna  stopa od 3% visoka, niska ili možda potaman?

Čitaj dalje

Negativna kamatna stopa

U jednom od prethodnih postova sam obećao da ću ponuditi svoje objašnjenje negativnih kamatnih stopa na javni dug FBiH, tj. da ću „pokušati“ objasniti zašto FBiH zarađuje kada joj druga lica (pravna ili fizička) pozajmljuju novac.

Čitaj dalje

O zateznoj kamatnoj stopi u Republici Srpskoj i njenoj visini

Objavljeno u časopisu Računovodstvo i poslovne finansije, Sarajevo.

Jović, Dragan. 2014. „O zateznoj kamatnoj stopi u Republici Srpskoj i njenoj visini”. Računovodstvo i poslovne finansije, br. 7/14: 70-76.

Sažetak

U odnosu na odabrane zemlje, ali i u odnosu na Federaciju Bosne i Hercegovine, Republika Srpska ima najvišu zateznu kamatnu stopu. Razlozi za njeno smanjenje su mnogostruki, a mi smo izdvojili njih ukupno devet. Čitaj dalje

Uvod u postove o zateznoj kamatnoj stopi u Srpskoj

U potrazi za makroekonomskim podacima krajem 2013.g. sam na jednom hrvatskom sajtu našao informacije o visini zatezne kamatne stope u RH, a u vezi izmjena zakona o zateznoj kamatnoj stopi (z.k.s.). Odmah sam napravio kratku komparativnu analizu zateznih kamatnih stopa u eks YU i shvatio da je Srpska (18,25%), apsolutni šampion, čak i u odnosu na FBiH  (12%), a ovakvo stanje u BiH traje od 2001.g.  Čitaj dalje