Upravljanje javnim dugom i monetarna politika – Srbija može bolje

Odnosi države Srbije i MMF-a  su trenutno takvi da Srbija ništa ne duguje MMF-u, ali nije uvijek bilo tako.

Čitaj dalje

Krediti privatnim preduzećima – U leru?

U tržišnim privredama preovladava uvjerenje da su firme u privatnom vlasništvu  glavni  motori privrednog  rasta i razvoja, makar u  ekonomskom sistemu postojao i značajan dio firmi u državnoj svojini.

Čitaj dalje

Visina stope obavezne rezerve u BiH – Kao i sav ostali svijet

Kada štediša, ili neki vlasnik novca, stavi novac u banku, banka često ima obavezu da jedan dio toga novca ne troši i da ga ne koristi za davanje kredita.

Čitaj dalje

Tržište akcija u BiH u 2020.godini – Bogatstvo različitosti

Vruća finansijska tema u BiH, kao i u cijelom svijetu, su tzv. kriptovalute, a posebno bitkoin, što je logično zbog velike promjene u njegovoj cijeni krajem 2020., a o toj pojavi se raspravlja i u svijetu i u BiH, što je takođe logično.

Čitaj dalje

Realni BDP u trećem kvartalu – Na začelju

Prije par dana  Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine (BHAS) je objavila podatke  o bruto domaćem  proizvodu za treći kvartal 2020.g.

Čitaj dalje

Državna potrošnja – Kad je muka đe si Đuka

Odmah poslije rata (1992 – 1995.g.) započinje omalovažavanje, nipodaštavanje i surova negacija efikasnosti države kao vlasnika preduzeća od strane pojedinih društvenih grupa, kao i generalno osporavanje uloge države u  ekonomskom sistemu.

Čitaj dalje

Umnoži me

Šta je glavni razlog neuspjeha ekonomske politike smanjenja javne potrošnje koja se u periodu 2009 – 2014. provodila u zemljama zone evra (Portugal, Italija, Irska. Grčka, Španija)?

Čitaj dalje

Do posljednjeg daha

Sve do polovine 2014.g. ekonomska politika zemalja zone evra koje su zapale u dužničku krizu (PIGS zemlje) se pretežno zasnivala na smanjenju javne potrošnje  i podsticanju privatne potrošnje (kroz niske kamatne stope na kredite tj. kroz jeftin novac).

Čitaj dalje

Petero prasića

Na kraju globalne finansijske krize, 2009.g., pojedine evropske  zemlje su usljed problema sa otplatom javnog duga počele zapadati u dužničku krizu.

Čitaj dalje

Manjak u mozgu

Odstupanje usvojene strukture i visine budžeta od poželjne ili očekivane zahtjeva ponovno uravnoteženje budžeta  ili rebalans budžeta.

Čitaj dalje

Ni po babi ni po stricu već po paragrafu 195

Stepen odlučnosti državnih pravnih sistema u primjeni zdravstvenih  propisa/epidemioloških mjera tokom pandemije se razlikuje.

Čitaj dalje

Kako prebroditi krizu- učimo od najboljih II

Nastavak  prethodne objave

Pretpostavite da će ne samo vas lično, nego i način na koji vaša organizacija rješava krizu,  mediji prikazivati u najgorem mogućem svjetlu.

Čitaj dalje

U zdravim bolnicama zdravo tijelo

Dva osnovna faktora koja kreiraju ekonomski rast su kapital i rad.

Kada radnik oboli, obim rada  koji stoji na raspolaganju ekonomskom sistemu se smanjuje (pod uslovom da je sve ostalo jednako), a  to se direktno održava na nivo proizvednih potencijala ekonomskog sistema, koji se takođe smanjuje.

Zato je u interesu svakoga društveno-ekonomskog sistema da što veći dio, posebno radno aktivnog stanovništva, bude što zdraviji.

Čitaj dalje

Za 180 stepeni

U većini privrednih sistema tokom ekonomske krize sve ekonomske varijable se nalaze  u slobodnom padu,  osim javnog duga.

Čitaj dalje

My way

Dva čovjeka i više ljudi čine društvo, svaki čovjek je neponovljiv, a svako društvo ima svoje kolektivno nesvjesno i  svoje kolektivno svjesno i zato je malo identičnih društvenih struktura.

Čitaj dalje

Nepodnošljiva lakoća normiranja

Pravno normirati sve društvene pojave i procese je u praksi nemoguće, pa se zato pristupa normiranju ili propisivanju samo onih stvari za koje se ocijeni da su za neki društveni ili ekonomski  sistem od naročitog značaja.

Čitaj dalje

Godine koje su pojeli skakavci

U ekonomskoj nauci i ekonomskoj praksi je oduvijek vladala zaokupljenost ekonomskim rastom, koji je pod uslovom da je sve ostalo jednako, doživljavan kao mjera uspješnosti jednog ekonomskog sistema.

Čitaj dalje

Jedna zemlja dva sistema

Krilatica iz naslova se vezuje za Kinu, čudnovatu zemlju, koja je od sredine 70-ih godina prošlog vijeka kroz simbiozu komunističkog jednopartijskog sistema i kapitalističkog načina proizvodnje izrasla u ekonomsku supersilu, tik uz rame SAD-u. Čitaj dalje

Kako upokojiti vampira

Dugo vremena ekonomska  politika u svim evropskim zemljama u  razvoju (ili tranzicionim ekonomijama) je vođena na principima tzv. Vašingtonskog koncenzusa (VK) koji se svodio na tri  ključne  riječ; stabilizuj-privatizuj-liberalizuj.

Čitaj dalje

Emocionalna inteligencija

Naša statistika ne prati po uzoru na zemlje Zapadne Evrope osjećanja ili sentimente koje građani i privreda gaje prema budućim ekonomskim kretanjima.

Ako bi se pokušali  približiti ovoj vrsti statistike koja mjeri očekivanja o budućim ekonomskim kretanjima prvi korak bi trebao biti mjerenje osjećanja ili mišljenja  tržišnih aktera o sadašnjim ekonomskim kretanjima. 

Čitaj dalje

Kada nastupi oseka

I Federacija Bosne i Hercegovine i Republika Srpska su se nakon proglašenja pandemije zaduživale na domaćem finansijskom tržištu, ali pod bitno  drugačijim uslovima koji su posebno došli do izražaja tokom junskih emisija.

Čitaj dalje

Vacatio legis

Nakon okončanja rata (1995.g.) Bosna i Hercegovina je birala između dva osnovna puta razvoja ekonomskog sistema.

Prvi put  je bio mukotrpni put ekonomskog razvoj kroz obnovu i razvoj domaće proizvodnju, a drugi put “razvoj” kroz “lagodnu” ličnu potrošnju pretežno uvezene robe.

Izabran je drugi put.

Čitaj dalje

Ko od šale

U zadnje tri decenije iz godine u godinu, iz mjeseca u mjesec, se ponavljala jedna poruka ekonomske politike formulisana kao „sloboda kretanja ljudi, robe i novca“

Ta ekonomska maksima je uzdignuta na nivo same suštine bosanskohercegovačke ekonomske politike, a to je i glavni princip liberalnog kapitalizma, koji ne bi trebao da poznaje državne granice.

Čitaj dalje

Besparica

Naši građani i seljaci, koji su izvan ekonomske struke, stanje u kojem neka firma ili ekonomski  sistem kao cjelina, nisu dovoljno likvidni označavaju laičkim pojmom “besparica”.

Kako nastaje besparica na nivou ekonomskog i bankarskog sistema?

Čitaj dalje

Cjeloživotno učenje

Da li je 2020.g.  i u kojoj mjeri, repriza 2009.g.  s obzirom na pad BDP-a?

Ako jeste da li to znači da kreatori ekonomskih politika u pojedinim zemljama ništa za proteklih 11 godina naučili nisu?

Čitaj dalje

Sva jaja u jednoj košari

U  ekonomskoj krizi kroz koju  prolazimo se od svake vlade tj. od javnog sektora, očekuje da poveća nivo javne  potrošnje.

Vlada to može uraditi ili kroz pojačano oporezivanje ili novim zaduživanjem.

Čitaj dalje

Bela ćao

U ogromnoj većini država postoji samo jedno zakonsko sredstvo plaćanja i zato bi vjerovatno trebala postojati i njegova suprotnost – nezakonito sredstvo plaćanja?

Čitaj dalje

Povratak srpske monetarne politike sa Sjevernog pola

Bosanskohercegovačka javnost zna da se Srbija isto kao i Bosna i Hercegovina zbog pada javnih  prihoda, rasta javnih rashoda  i smanjenja ekonomske aktivnosti morala zadužiti kod stranih povjerilaca.

Međutim, naša javnost ne zna da je Narodna banka Srbije po prvi put u svojoj novijoj monetarnoj istoriji odlučila da, za srpsku ekonomiju u velikom obimu, kreditira  srpske banke, ali i srpsku državu.

Čitaj dalje

Na zapadu ništa novo

Na početku svjetske ekonomsko-finansijske krize (SEFK) 2008-2009.g. stranci, pretežno strane banke, su započeli povlačenje kapitala (stručni naziv je strana pasiva) iz naših banaka i do početka 2014. g. prepolovile kredite i depozite date bh bankama.

Da li  međunarodni tokovi  kapitala i u tekućoj krizi imaju  isti smijer ili se dinamika i intenzitet kretanja ino kapitala ipak promijenila? 

Čitaj dalje

Jedni ulaze, drugi izlaze

Bosna i Hercegovina je dobila kredit MMF-a od oko 650 miliona KM (361 milion dolara), ali je istovremeno “izgubila” 308 miliona KM domaćih depozita.

Čitaj dalje

Danak u kamati

Na tržištu duga, međunarodnom ili domaćem svejedno, postoje dvije  glavne vrste duga; obveznice i krediti.

Svjetsko tržište obveznica je teško oko 100 hiljada milijardi američkih dolara (USD) i veće je od svjetskog BDP-a.

Čitaj dalje

Dolazi zima, duga i teška

Međunarodni kapital se u potrazi za prinosima kreće po principu plime (rast) i oseke (opadanje), a najmarkantnije prekretnice u njegovom kretanju su najčešće neki neočekivani događaji, koji ne moraju nužno biti vezani za recesiju ili ekonomsku krizu.

Čitaj dalje

Biti ili ne biti – pitanje je sad (drugi dio)

Osnovna preporuka kriznog menadžmenta jeste to da je zdravlje zaposlenih na prvom mjestu, što se obezbjeđuje kroz punu primjenu svih propisanih mjera!

Čitaj dalje

Prvi april 2020.g.

Svi razvijeni i zreli ekonomski sistemi i većina finansijskih tržišta pamte ključne negativne događaje u svom razvoju.

Dani/mjeseci u kojima je došlo do velikog pada cijena indeksa akcija, koji će kasnije biti označeni kao uvod u veliki pad ekonomske aktivnosti se npr. na američkom tržišu označavaju kao „Crni petak“, „Crni utorak“, “Crni septembar” …

Takvu kulturu ekonomskog i tržišnog pamćenja bh javnost, ali ni domaća ekonomska struka i  praksa, nije do sada razvila.

Čitaj dalje

Suze radosnice

Na finansijskom tržištu postoji mnoštvo raznorodnih kamatnih stopa. Toliko ih je, da se čak i mi ekonomisti kroz njih probijamo vrlo teško, kao kroz prašumu. Međutim, samo jedna kamatna stopa je glavna mjera opšteg nivoa kamatnih stopa u jednom ekonomskom sistemu. To je kamatna stopa ili stopa prinosa na desetogodišnje obveznice javnog duga.

Čitaj dalje

Inženjer, al’ ne iz Mauricijusa – klapa druga

Nastavak prethodne  objave … 

I trgovina naftom proizvodi ogromne profite, jer vlast tako želi.

Mašinstvo je prvo proizvodnja, pa tek onda trgovina robama, trgovina naftom u BiH je uslužno-trgovačka djelatnost.

Čitaj dalje

Inženjer, al’ ne iz Mauricijusa – klapa prva

Ako se o nekoj pojavi mnogo govori, ta pojava ili je učestala ili, parodoksalno, uopšte ne postoji. O sistemskom, od države vođenom procesu  ponovne industrijalizacije, se izuzetno mnogo govori, ali sistemski i državni pothvat reindustrijalizacije Bosne i Hercegovine, od 1995.g. ne postoji.

Čitaj dalje