Tržište rada – Na mladima svijet (ne)ostaje

Zemlje  Evropske unije  u svojim statistikama koje se tiču rada  i zapošljavanja posebnu pažnju posvećuju zapošljavanju mladih osoba, vjerovatno zato što misle da na mladima svijet ostaje.

Čitaj dalje

Federalne rezerve – Vatra, točak i centralna banka

U ekonomskim/stručnim krugovima Amerikancima se prigovara da kroz  svakodnevno štampanje dolara zloupotrebljavaju svoju monetarnu politiku i da na taj način sebi obezbjeđuju povlašten položaj  u međunarodnom ekonomskom sistemu na netržišnim osnovama.

Čitaj dalje

Platni promet u bankama Srpske – U slobodnom padu

Republika Srpska ima Jedinstven sistem za multilateralne kompenzacije i cesije.

Čitaj dalje

Međubankarski unutrašnji bezgotovinski platni promet – Srpska šapatom pade ?

U Republici Srpskoj je iz nekoga razloga prije par godina vladala prava javna manija u vezi poređenja njene ekonomije sa ekonomijom Federacije Bosne i Hercegovine.

Čitaj dalje

Državna potrošnja tokom pandemije – Majka ili maćeha

Početkom jula Agencija za statistiku BiH objavila je podatke o upotrebi BDP-a za prvi kvartal 2021.god.

Čitaj dalje

Javni dug Njemačke – Disciplina kičme

Kamatna stopa na desetogodišnje njemačke obveznice je referentna kamatna stopa na tržištu javnog duga zone evra i čim se ona pomjera, pomjeraju  se i kamatne stope  ostalih zemalja zone evra, makar se ne mjenjale referentne kamatne stope Evropske centralne banke.

Čitaj dalje

Ekonomska politika Srbije – Za i protiv Aleksandra Vučića

U tradiciji srpskog društva je uvijek bilo da se opredjeljuje za ili protiv čovjeka koji je na čelu društva, a ne za i protiv ekonomske politike koja se vodila ili koja se još uvijek vodi, u njegovom mandatu.

Čitaj dalje

Privredni sistem Crne Gore – Na jednu kartu

Uzrok krize crnogorskog javnog duga je pored monetarne kapitulacije i jedna karakteristika njenog privrednog sistema, koja je stvarana uporedo sa potpunom eurizacijom ekonomije  i izborom evra za zakonsko sredstvo plaćanja u zemlji.

Čitaj dalje

Politika deviznog kursa Narodne banke Srbije – Jednima daje, a drugima uzima

U Srbiji se na momente vode izuzetno intezivne rasprave na temu deviznog kursa dinara, a postoje i dugački periodi društvenog života kada druge privredne i ekonomske teme okupiraju  srpsku javnost.

Čitaj dalje

Kamatne stope u zoni evra – Učiteljica života

Ekonomska istorija se na ekonomskim fakultetima proučava u o okviru predmeta istorija ekonomske misli, doktrine velikih ekonomista ili jednostavno ekonomske doktrine.

Čitaj dalje

Obaveze prema strancima – Kuda ideš Srbijo?

Negde od 2000-ih godina Srbija je usvojila politiku privlačenja stranih investicija kroz, što direktno što indirektno, plaćanje stranim investitorima, za svako otvoreno radno mesto.

Čitaj dalje

Kamatna stopa na javni dug – Istekao garantni period?

Cijelu proteklu godinu, od momenta izbijanja pandemije, sve centralne banke na svijetu pokušavaju smanjiti kamatnu stopu po kojoj se zadužuju njihove države.

Čitaj dalje

Ekonomija Islanda – Frede, laku noć

Male i nerazvijene zemlje se često u oceni svoje ekonomije pozivaju  na mišljenja stranih stručnjaka, a zaboravlja se ili se ne zna, da i oni mogu pogrešiti i da su u prošlosti i grešili.

Čitaj dalje

Krediti privatnim preduzećima – U leru?

U tržišnim privredama preovladava uvjerenje da su firme u privatnom vlasništvu  glavni  motori privrednog  rasta i razvoja, makar u  ekonomskom sistemu postojao i značajan dio firmi u državnoj svojini.

Čitaj dalje

Evropska monetarna politika – Jedna velika greška

Evropska centralna banka/ECB je  vodeći zajmodavac u zoni evra,  ali  i ona ponekad pravi greške koje su vidljive i osobama izvan ekonomske  struke.

Čitaj dalje

Javni dug velesila – Zapad na istoku?

Za balkanske zemlje Zapad je u ekonomskom smislu uvijek bio upravo tamo gdje je pokazivala busola – na zapadu.

Čitaj dalje

Bitkoin kao novac – Revolucija koja traje?

Koncept kriptovaluta, čija je zvijezda bitkoin (eng. bitcoin), je nerazumljiv ne samo za neekonomiste, već i za čak dio ekonomske struke.

Glavno ekonomsko pitanje je šta je to što bitkoin (ne)čini, novcem, tj.sredstvom razmjene, u pravom smislu te riječi?

Čitaj dalje

Manjak u mozgu

Odstupanje usvojene strukture i visine budžeta od poželjne ili očekivane zahtjeva ponovno uravnoteženje budžeta  ili rebalans budžeta.

Čitaj dalje

Obaveze prema strancima

Zasigurno  najpreciznija  statistika u BiH  je tzv. monetarna statistika, nju  prikuplja, obrađuje i stavlja na uvid javnosti Centralna banka BiH, ali ta vrsta statistike se u našim  javnom  prostoru ne pominje.

Čitaj dalje

Carstvo nebesko i carstvo zemaljsko

Ovogodišnje vjerske povorke u Crnoj Gori,  u reliogoznom rječniku označene kao litije, su  bile izuzetno masovne i izuzetno učestale i nisu birale radne i neradne dane, iako su se odvijale u jednoj društvenoj zajednici koja ima izuzetno mali broj stanovnika.

Čitaj dalje

Maleno je lijepo

Kada se krajem 80-ih i početkom 90-ih godina prošlog vijeka krenulo u promjenu privrednog sistema socijalističkih zemalja ekonomisti sa Zapada su lansirali mnoge parole, koje su  neselektivno preuzimane od strane domaćih ekonomista i ugrađivane u ekonomski sistem.

Jedna od tih parola je bila i “small is beautiful” ili “maleno je lijepo”.

Čitaj dalje

Slobodne devizne rezerve kao odgovor ekonomske politike BiH na pandemiju

Da bi ublažio posljedice koje će, zatvaranje saobraćajnih i trgovačkih komunikacija, sužavanje tržišta nabave i prodaje, kao i obustavljanje dijela proizvodnih i uslužnih djelatnosti,  zbog pandemije imati na američki BDP tj. u krajnjoj liniji na životni standard Amerikanaca, gornji dom američkog parlamenta (Senat) je odobrio povećanje javne potrošnje za 2.000 miljardi dolara i to pretežno kroz emisiju obveznica koje će vršiti američki trezor (Ministarstvo finansija SAD), a otkupljivati američka centralna banka (Federalne rezerve).

I evropske institucije su razmišljale kako uliti svježu krv u malaksalu ekonomiju zone evra i Evropske unije, a Evropska centralna banka/ECB je donjela odluku da „podigne imunitet“ svog privrednog sistema sa 750 milijardi evra.

To je kumulativni iznos pozajmica, koji će kroz kupovinu obveznica evropskih zemalja (ali i privatnog sektora!) od strane ECB biti stavljen na raspolaganje evropskoj privredi i budžetima zemalja zone evra tokom 2020.god.

Raspolaže li, i može li raspolagati, Bosna i Hercegovina, sa nekim sličnim instrumentom ekonomske politike, koji bi mogao podstaći tražnju za domaćim proizvodima i održati nivo javne potrošnje koji je postojao prije pandemije?

Čitaj dalje

Bradikardija kreditna

Kredit je srce svake ekonomije, a kada oboli srce, bolestan je organizam. Svako srce pumpa krv koja hrani sve organe i ćelije, pa i one koja su od srca najudaljenija. U medicinskoj struci i nauci, bradikardija označava usporen srčani ritam i simptom je za mnoga obolenja.

Čitaj dalje

Negativna kamatna stopa

U jednom od prethodnih postova sam obećao da ću ponuditi svoje objašnjenje negativnih kamatnih stopa na javni dug FBiH, tj. da ću „pokušati“ objasniti zašto FBiH zarađuje kada joj druga lica (pravna ili fizička) pozajmljuju novac.

Čitaj dalje

Ispod nule

Od druge polovine 2011.god.  Federacija BiH se zadužuje na finansijskom tržištu BiH. Umjesto da uzima kredite kod komercijalnih banaka  FBiH emituje hartije  od vrijednosti različitog dospijeća na Sarajevskoj berzi (SASE). I kredit i emitovana hartija od vrijednosti predstavljaju javni dug FBiH i na oba načina FBiH prikuplja novčana sredstva za finansiranje javnih rashoda.

Čitaj dalje

Kreditni semafor

Kako će se ponašati, kretati, određene pojave/varijable je jedno od ključnih dilema i predmeta istraživanja u svim ljudskim djelatnostima.Prognoza se može izvršiti manje ili više složenim metodama, a komplikovani načini prognoze nisu garant uspješne prognoze, kao što ni jednostavne metode ne treba a priori odbacivati.

Čitaj dalje

Vidovdanska “predrasuda rodne grude”

Na Vidovdan  2018. godine emisija  petogodišnjih obveznica Republike Srpske uvrštena je na Bečku  berzu. Ova emisija je jedinstven  događaj. Prvi put u istoriji Bosne i Hercegovine  jedan njen  entitet prodaje  obveznice, zadužuje se na stranoj berzi – do Vidovdana  sve emisije Srpske su bile na BLSE (Banjalučka berza). Čitaj dalje

O mačkama, miševima i riži

Široko rasprostranjena  predrasuda  je  da su plansku ekonomiju imale i imaju samo  bivše ili sadašnje komunističke zemlje, SSSR i Kina. Indija je parlamentarna demokratija sa višestranačkim partijskim sistemom, a planira svoj ekonomski razvoj od 1951. godine. Indija je i članica Komonvelta na čijem je čelu britanski monarh.  Zadnji petogodišnji plan (dvanaesti) je završen 2017.godine, a od aprila 2017. godine je pokrenut trogodišnji akcioni plan. On je dio  sedmogodišnjeg strateškog dokumenta, koji je izrađen unutar petnaestogodišnjeg planskog dokumenta. Čitaj dalje

Jedanaesta recesija i jedanaesta petoljetka

Koje ekonomske informacije  iz svijetske ekonomije će  biti  predstavljene javnom mnjenju  jedne  zemlje  pretežno zavisi  od geografskog  položaj te iste zemlje. BiH pretežno ne trguje sa Zimbabveom, radnici iz  BiH pretežno ne idu da rade na Haiti, strani  investitori u BiH nisu većinom iz Južnoafričke Republike.  Kako je BiH evropska zemlja i naše interesovanja su uglavnom vezana za evropske ekonomije i posredno za američku. Naša evrocentričnost je  zapravo amerikocentričnost, jer  je u velikom dijelu  Evrope uticaj SAD vrlo jak i star, sa razlogom…  seže od Maršalovog plana (1948. g.) Čitaj dalje

Ekonomska politika tipa “Ostajte ovdje”

Kao mjera uspješnosti jedne ekonomije mogu se koristiti različiti pokazatelji. Kao krajnji pokazatelj kvaliteta ekonomske politike u periodu od jedne ili više  godina se koristi godišnja stopa rasta realnog bruto domaćeg (BDP) tj. nominalna stopa rasta BDP umanjena za stopu inflacije. Čitaj dalje