Informacioni vakum na tržištu akcija Republike Srpske – Čekajući skupštinu, al’ ne narodnu

Postoji opšta saglasnost da su akcije Mtela a.d. Banjaluka (TLKM-R-A) jedina likvidna akcija na Banjalučkoj  berzi, što bi trebalo da znači da se njima trguje mnogo učestalije nego drugim  akcijama.

Čitaj dalje

Novi britanski premijer – Jedan čovjek popravi selo

I Hrvati i Srbi i Bošnjaci smatraju da jedan čovjek može pokvariti selo, a viševjekovna slovenska i balkanska narodna mudrost nigdje ne bilježi da može biti i drugačije.

Čitaj dalje

Američka monetarna politika – Miki Maus?

Pristalice teorije evolucije ljudskog roda smatraju da je daleki predak Homo Sapiensa morao po svojoj  prirodi biti oportunista, jer je samo tako mogao opstati u surovoj životnoj sredini.

Čitaj dalje

Da li je korištenje slobodnih deviznih rezervi CBBiH za kreditiranje bosanskih entiteta u suprotnosti sa modelom valutnog odbora? – Ako laže koza, ne laže rog

Na prijedlog člana Predsjedništva BiH g.Milorada Dodika da CBBiH slobodne devizne rezerve posudi bosanskim entitetima CBBiH je reagovala izuzetno negativno.

Čitaj dalje

Smanjenje cijena željeza – Hlađenje

Malo je roba, pogotovo trajnih potrošnih dobara, koje u sebi ne sadrže željezo ili čelik.

Čitaj dalje

Cijena gasa kao simbol (ne)kvaliteta energetske ekonomske politike – Jesti, ili grijati se, pitanje je sad

Evropljanima se energetska kriza u  Evropi u vezi rasta cijena gasa  predstavlja kao da se radi o energetskoj  krizi na svjetskom nivou, ali podaci  pokazuju da to uopšte nije tako.

Čitaj dalje

Politika isplate dividende – Jedan fening mjenja sve

U jednoj od prethodnih objava smo u svrhu razvoja tržišta akcija na Banjalučkoj berzi označili nekoliko referentnih cijena akcija Hidroelektrana na Trebišnjici a.d. Trebinje (HETR-a), a sada ćemo tim cijenama dati novi, ekonomski, smisao.

Čitaj dalje

Reakcija tržišta akcija na pozitivne informacije – Inteligentan investitor

Na mladim i nezrelim tržišima reakcija investitora na nove, javne informacije je vrlo  jaka.

Čitaj dalje

Dokapitalizacija elektroenergetskog sektora Republike Srpske –  Razvodnjavanje boli

Zadnja rečenica prethodne objave saopštava “da će  kretanje BIRS-a u 2022.godini pokazati da li su kupci i prodavci akcija na Banjalučkoj berzi  i tržište  akcija u cijelini,  prevazišli krizu identiteta”.

Čitaj dalje

Precizna poljoprivreda – Nauka i kultura

Zahvaljujući sve dostupnijim komponentama precizne poljoprivrede, farmeri širom svijeta sve više koriste senzore u poljoprivrednoj proizvodnji.

Čitaj dalje

Prognoza rasta realnog BDP-a BiH u 2021. – MMF rekao svega 2,8%?

MMF je oktobru ove godine prezentovao prognozu rasta svjetske i svih nacionalnih ekonomija.

Čitaj dalje

Ekonomski rast u 2021.godini – Efekat niske baze

Stope ekonomskog rast/rasta realnog BDP-a koje se ostvaruju u BiH u 2021.god. s obzirom da dolaze nakon godine koja je bila obilježena zatvaranjem ekonomije/pandemijom zahtjevaju određena pojašnjenja.

Čitaj dalje

Nova monetarna strategija Evropske centralne banke – Promjena pravila igre

18 godina cilj monetarne politike ECB je bila stopa inflacije definisana kao “blizu, ali ispod 2%”, a 8.jula 2021.god. ECB je saopštila da mjenja svoju monetarnu strategiju i okviru nje cilj monetarne politike.

Čitaj dalje

Proizvodnja nakon prve godine pandemije – Balkanski trio

Krajem maja statistički zavodi Srbije i Hrvatske su objavili prvu procijenu vrijednosti finalnih proizvoda i usluga (bruto domaći proizvod/BDP) koji su proizvedeni tokom prva  tri mjeseca 2021.god., a isto to je učinila i Agencija za statistiku BiH mjesec dana kasnije.

Čitaj dalje

Ekonomska politika Srbije – Za i protiv Aleksandra Vučića

U tradiciji srpskog društva je uvijek bilo da se opredjeljuje za ili protiv čovjeka koji je na čelu društva, a ne za i protiv ekonomske politike koja se vodila ili koja se još uvijek vodi, u njegovom mandatu.

Čitaj dalje

Politika deviznog kursa Narodne banke Srbije – Jednima daje, a drugima uzima

U Srbiji se na momente vode izuzetno intezivne rasprave na temu deviznog kursa dinara, a postoje i dugački periodi društvenog života kada druge privredne i ekonomske teme okupiraju  srpsku javnost.

Čitaj dalje

Srpska monetarna politika – Pet faza

Odnos monetarne politike prema domaćem budžetu i domaćim preduzećima se u Srbiji, kao i u ogromnoj  većini zemalja, u zadnjih 25 godina formirao pod uticajem ideologije, struke  i na kraju epidemije, a naravno i između ovih krajnosti – kroz njihovu kombinaciju.

Čitaj dalje

Bitkoin kao novac – Revolucija koja traje?

Koncept kriptovaluta, čija je zvijezda bitkoin (eng. bitcoin), je nerazumljiv ne samo za neekonomiste, već i za čak dio ekonomske struke.

Glavno ekonomsko pitanje je šta je to što bitkoin (ne)čini, novcem, tj.sredstvom razmjene, u pravom smislu te riječi?

Čitaj dalje

Jare, ali ne i pare

Srpska je 14.aprila ove godine emitovala petogodišnje obveznice.  Prodala je ispod 50% obveznica koje je nudila, a kamatna stopa je porasla na 3% (sa 2%).

Dio tržišta i javnosti smatra da banke ne žele više da kreditiraju Srpsku!?

Da li je Srpska mogla dobiti više od 50% kredita koji je tražila i da li je kamatna  stopa od 3% visoka, niska ili možda potaman?

Čitaj dalje

Na muci se poznaju junaci

Nekoliko stotina miliona pregleda u Kini je imao video na kojem predsjednik Srbije Aleksandar Vučić govori o tome kako evropska solidarnost ne postoji i kako je to bila samo bajka na papiru, te moli veliku Kinu da pomogne maloj Srbiji tako što će joj poslati pomoć.

Čitaj dalje

Ko se boji vuka još?

Svjedoci smo pandemije novog virusa koji naučnici zovu 2019-nCoV (izaziva bolest COVID-19) koji se veoma brzo proširio iz Kine širom svijeta pa je tako stigao i u Evropu.

Virus jeste mutirao ali je i dalje iz grupe korona virusa i dalje u većini populacije izaziva simptome blage prehlade.

Čitaj dalje

Trgovina spoljna

Kao što čovjek ne zna koliko je jak/slab, prije nego što se ne odmjeri sa nekim takmacem, isto tako i ekonomski sistem sebe upoznaje kada se poredi sa konkurencijom međunarodnom. Jedna  od relativnih mjera snage ekonomskog sistema je njegov položaj  u međunarodnoj podijeli rada tj. u trgovini spoljnoj.

Čitaj dalje

Šta kada nestane nafte? Pa,… litijum

Litijum (grč. lithos — kamen), oznaka Li, je alkalni metal koji je najlakši od svih poznatih metala i ima najmanju gustinu među svim čvrstim elementima (u standardnim uslovima). Litijum ima redni broj 3 u periodnom sistemu elemenata. Atomska težina litijuma je 6,94. Specifična težina ovog metala je 0,534 (pri 20 stepeni celzijusa).

Čitaj dalje

Državo moja i na tebe je došao red

Tokom razvoja ljudskog društva razvili su se razni modeli zaštite imovine, jer je imovinski interes, sa aspekta materije (ne i duha),  najvažniji čovjekov interes. 

Ono što važi za čovjeka, važi i skup  ljudi, tj. za društvenu grupu. I organizacija je  društvena grupa,  a država predstavlja organizaciju vladajuće klase.

Čitaj dalje

Neotkriveni koridor

Opštepoznata i prihvaćena istina je da je službeni devizni kurs konvertibilne marke u odnosu na evro 1 EUR = 1.955830 BAM (BAM je međunarodna skraćenica za bosanskohercegovačku marku i koristi se alternativno umjesto skraćenice KM). Dakle, može se reći “da postoji jedan i jedinstveni, službeni devizni kurs EUR/BAM (čl. 32 Zakona o CBBiH) za sve vrste  transakcija i da ne postoje drugi devizni kursevi EUR/BAM na teritoriji BiH”, u  skladu sa mandatom CBBiH (čl. 2 Zakona  o CBBiH)  da postigne i  održi stabilnost valute izdajući domaću valutu prema aranžmanu poznatom kao valutni  odbor.

Čitaj dalje

Srpsko-hrvatsko-poljski

Tokom 2019. g. tri visoka ili najviša suda u tri različita pravna područja (Srbija, Hrvatska, Evropska unija) su  donijeli različite presude, ali sve tri u korist korisnika kredita sa deviznom kaluzulom u CHF.

Čitaj dalje

Reks

U junu 2018. godine, nakon punih 17 godina, Republika Srpska je smanjila zakonsku zateznu kamatnu stopu (ZZKS).  Ja sam javno od 2014.g. predlagao da se za novi nivo ZZKS odredi 12% (umjesto 18%). Otišao sam i korak dalje pa sam načinu određivanja promjenljive ZZKS posvetio jedan cijeli stručni članak.

Čitaj dalje

Kečap

Većina radnika kada je riječ  o mjerenju ekonomskih pojava najbolje razumije promjene koje su izražene na godišnjem nivou. Npr. za koliko su porasli troškovi života u odnosu na prethodnu godinu, kolika je godišnja stopa rasta industrijske proizvodnje,  za koliko je porasla poljoprivredna proizvodnja u tekućoj godini u odnosu na prethodnu godinu, koliko je godišnja inflacija, koliko metara rakije smo ispekli više u odnosu na prošlu  godinu itd. Čitaj dalje

Neiskorišten finansijski resurs

Od decembra 2018. godine, u zadnja četiri mjeseca, Federacija Bosne Hercegovine je izvršila  jednu emisiju petogodišnjih obveznica, a tokom 2019.g. zasada nijednu. Emisija (20 miliona KM) je  prodata po do sada najnižoj kamatnoj stopi (precizniji naziv je stopa prinosa do dospjeća) od 0,91% (vidjeti grafikon), a i prethodna emisija petogodišnjih  obveznica (decembar 2017.g.)  je prodata po, za to vrijeme, rekordno niskoj kamatnoj  stopi od  1,2%. Čitaj dalje

(Ne)zakonit Žuti prsluk

Kao i studentski  protesti  1968. godine i  pokret Žutih prsluka se u svom najradikalnijem obliku veže za Francusku, a tu mu je i izvor.  Visok nivo građanske svijesti se  u trenucima velikih društvenih  i  ekonomskih potresa u Francuskoj uvijek izlijeva na  trgove i ulice. Čitaj dalje

Jedna mala razlika između ECB i FED-a

I Evropska centralna banka (ECB) kao i  Centralna banka  SAD (FED) su vodile nekonvencionalnu tj. neuobičajenu monetarnu politiku. Nekonvencionalnost monetarne politike se ogleda u vrlo niskim referentnim kamatnim stopama koje su ili bile 0%  (FED) ili  su još uvijek 0% (ECB). Čitaj dalje

Bura u čaši vode

Davno je rečeno, a i dokazano, da je jedino u novinarstvu loša vijest dobra vijest, jer loša vijest prodaje novine. Zašto prosiječnog čovijeka više privlači loša nego dobra vijest, to bi trebali znati  psiholozi. Čitaj dalje

Nemoguć ali poučan scenario – vrednovanje akcija Telekoma Srpske a.d. Banja Luka

Sama po sebi odnos tržišne cijene akcije i  njene knjigovodstvene vrijednosti tj. PB (eng. price to book value)  ne mora značiti ništa,  ali ipak može  značiti mnogo toga.Čitaj dalje

Vrednovanje akcija Telekoma Republike Srpske – price to book value

Postoje razne tehnike za donošenje odluke o kupovini ili prodaji akcija. Jedna velika grupa tehnika se označava kao vrednovanje akcija (eng. stock valuation). Unutar ove grupe tehnika opet postoje različite grupe racia/količnika koji na vrlo jednostavan način daju preliminaran odgovor na vrlo složeno pitanje da li je neka akcija precijenjena ili podcijenjena, odnosno da li neku akciju treba  prodati ili kupiti. Čitaj dalje

Bonum omen

Plima i oseka nisu samo prirodni već i društveni fenomeni. Plima u ekonomiji predstavlja period rasta ekonomske aktivnosti, dok je oseka analogna kontrakciji ekonomske aktivnosti. Čitaj dalje

Zelena grana ruske ekonomije

Prethodni post sam završio sa rečenicom: „ Šestu godinu sankcija Rusija dočekuje sa visokim kamatnim stopama i niskom stopom privrednog rasta“. Čitaj dalje

Polijetanje aerodroma

Kao što je za psihofizički zdravu osobu najgora razvojna opcija neiskorišten talenat isto tako je za ekonomski sistem najlošija politika ekonomskog razvoja ona koja zanemaruje ključne resurse. U ovom postu pravim otklon od bankarstva, ali i dalje ostajem u uslužnom sektoru – Aerodromi Republike Srpske a.d. Banjaluka (ARS) su preduzeće za pružanje usluga u vazdušnom saobraćaju. Čitaj dalje

Politička ekonomija bh i srpskog bankarstva na primjeru Pavlović International Bank a.d. Slobomir, Bijeljina

Objavljeno u  časopisu Banke u BiH, Sarajevo
Jović, Dragan. 2017. „Politička ekonomija bosanskohercegovačkog i srpskog bankarstva na primjeru Pavlović International Bank a.d. Slobomir, Bijeljina”. Banke u BiH br. 191 God. XIX br. 11-12: 22-26.

Sažetak

Bankrot Bobar banke a.d. Bijeljina i istražne radnje te političko-medijska kampanja u vezi kredita koji je Pavlović banka International a.d. Bijeljina (Banka) dala sadašnjem predsjedniku Republike, kao i bitka dva suprostavljena politička bloka u Republici Srpskoj, značajno su narušili poslovni imidž Banke. Dio srpske političke scene (partije u Republici Srpskoj koje djeluju kroz Savez za promjene) je u ovome predmetu izgubio elementarnu ljudsku i ekonomsku logiku i ponio se vrlo neracionalno i društveno neodgovorno. Čitaj dalje