Ukupna inflacija (eng. headline inflation) u eurozoni u novembru, od 2,1%, na nivou je očekivane, a i tzv. bazna inflacija (eng. core inflation), koja se dobije kada se od ukupne oduzme rast cijena energije i hrane, od 2,4%, takođe je očekivana.
Pošto je očekivani–realizovani rast cijena bio ugrađen u ECB Watch tool, koji je procijenio da je vjerovatnoća zadržavanja kamatnih stopa ECB-a na postojećem nivou oko 90%, a uzimajući u obzir vrlo povoljnu prognozu kretanja inflacije (i ukupne i bazne), ECB je odlučila da ne mijenja kamatne stope.
Prema najnovijim projekcijama ECB-a, inflacija u eurozoni teži ciljnoj vrijednosti od 2% u srednjem roku, a to je mandat ECB-a – održavanje stabilnosti cijena na nivou od 2% u srednjem roku. Na osnovu tih podataka, a u skladu sa donošenjem odluka na osnovu najnovijih podataka (data-driven approach), izostao je pritisak za povećanje ili smanjenje kamatnih stopa.
Srednjoročno, do kraja 2028. godine, očekuje se ukupna inflacija od 2%, a prema prognozi smanjiće se bazna inflacija, koja bi na kraju 2028. godine trebalo da bude približno jednaka ukupnoj (posmatrano na jednu decimalu).
Prognoza ukupne i bazne inflacije u ECB, u %
( 2025. – 2028)
Izvor: Evropska centralna banka.
Ovo je vrlo zanimljiva prognoza jer je približno podudaranje bazne i ukupne inflacije (u 2028. godini) vrlo rijetka pojava.
Ako su headline i core inflacija približno jednake, to znači da cijene energije i hrane nemaju značajan neto doprinos ukupnoj inflaciji, ali ne nužno da je njihov doprinos ukupnoj inflaciji nula (ovdje se radi o o podudaranju ukupne i bazne inflacije na prvu, ali ne i na drugu decimalu).
Ukupna inflacija = bazna inflacija + (wE·πE) + (wH·πH), gdje su wE, wH ponderi energije i hrane u potrošačkoj korpi, a πE, πH njihove stope rasta cijena.
Porast inflacije energije na 2,2% u 2028. godini pretežno se odnosi na primjenu paketa EU „Fit for 55“, posebno novog sistema ETS2 za zagrijavanje zgrada i transportna goriva. Smanjenje emisije gasova sa efektom staklene bašte u EU za najmanje 55% do 2030. godine u odnosu na nivo iz 1990. godine – to je jedan o ciljeva EU u vezi klimatskih promjena.
Na drugoj strani, rast cijena hrane projektovan je na 2,4% u periodu 2026–2027, a poslije toga očekuje se smanjenje ovog dijela inflacije. Na kraju prognostičkog perioda doprinosi cijena hrane i cijena energije ukupnoj inflaciji su pozitivni , a to zajedno sa rastom cijena neenergetskih industrijskih proizvoda i cijenama usluga, obezbjeđuje jednakost ukupne i bazne inflacije u 2028. godini (posmatrano na jednu decimalu).
Kada su ukupna inflacija i bazna inflacija približno jednake, ECB to tumači na način da je, u odsustvu velikog prehrambenog ili energetskog šoka, inflacija pretežno domaća, a manje “uvezena”, te kao signal stabilizacije inflatornih pritisaka.
Monetarna politika u takvim uslovima ima veću kontrolu nad inflacijom, s obzirom na to da ima posla samo sa inflacijom koja je u većoj mjeri generisana iznutra, a ne samo pretežno determinisana, uslovno rečeno, spolja (hrana i energija).
