Kada je 80-ih godina prošlog vijeka kompjuter počeo prodirati u kancelarije, pojavio se strah da će kompjuteri zamijeniti ljude, a na istom principu danas funkcioniše i odnos AI – čovjek.
Nedavno se pojavio i strah u novom odnosu snaga između AI-ja, koji je softver, i tradicionalnih softvera – AI disrupcija.
Šta se u ekonomiji podrazumijeva pod disrupcijom (lat. lomljenje, prekid, razaranje kontinuiteta), kada se ona pojavljuje, kako se razvija i koje su njene posljedice?
U ekonomskoj nauci disrupcija označava esencijalnu promjenu u strukturi tržišta; ovdje se ne radi o običnom poremećaju, već o promjeni u kojoj staro ustupa mjesto novom.
Termin disruptivna inovacija (disruptive innovation) u savremenoj ekonomiji postao je popularan od 1997. godine (Clayton Christensen), kada je uveden da označi tehnologiju koja ruši postojeći biznis model.
Disrupcija nije postepeni, već izuzetno nagli, brzi i intenzivni prekid postojećeg sistema poslovnih odnosa ili poslovnog modela.
Pojavom interneta (1995–2000) promijenjen je poslovni model medija – disrupcija medija; kada se pojavio cloud, promijenjen je poslovni model na kojem funkcionišu lokalni softveri, a sada se pojavio izražen strah da će AI izvršiti disrupciju velikog dijela softverske industrije (klasični SaaS, legacy software, outsourcing IT i mid-tier software).
Kada je AI bio samo alat unutar softvera, stvari su perfektno funkcionisale, rasle su cijene akcija i jednih i drugih kompanija.
Međutim, aktuelna razlika u kretanju Dow Jones Industrial indeksa, koji prati stanje u cijeloj američkoj ekonomiji i uključuje samo jednu blue-chip softversku firmu (Microsoft), i sektorskog berzanskog indeksa koji obuhvata samo firme koje se bave proizvodnjom i prodajom softvera (Dow Jones Software) preslikava najnoviji proces disrupcije koji je u toku.
Softverska industrija je u strmoglavom padu od kraja 2025, a američka ekonomija, mjerena Dow Jones Industrial indeksom, raste.
Izvor: Yahoo.com
Kako AI disruptuje softver – kroz konsolidaciju, pad cijene softvera i automatizaciju poslova.
SaaS (Software as a Service) je nekada bio vrlo zastupljen i korisnici su koristili na desetine SaaS alata, a sada jedna AI platforma zamjenjuje više alata, smanjuju se pretplate i prihodi SaaS firmi.
AI može izuzetno brzo i precizno generisati kod, što olakšava proizvodnju softvera, povećava konkurenciju i spušta cijenu softvera.
AI je multifunkcionalna platforma: ona kodira, radi poslove administracije, analizira podatke, pravi prezentacije, upravlja marketingom, a to sve smanjuje potrebu za standardnim softverom i outsourcing IT-jem.
Dow Jones Software je rastao tokom cijelog ljeta prošle godine; rast umjetne inteligencije, koja je takođe softver, još uvijek nije bio prepoznat kao opasnost za tradicionalni softver i IT usluge.
Tek u novembru tržište shvata da je AI disrupcija softverske industrije neminovnost i tržište počinje padati, a pad dobija na ubrzanju početkom februara ove godine, kada je AI kompanija Anthropic lansirala dodatke (plug-inove) za svog agenta Claude Cowork koji automatizuje poslove u oblasti prava, prodaje, marketinga i analize podataka.
Ta inovacija je podstakla novi talas straha i panike među investitorima.
Postalo je jasno da je disrupcija industrije podataka i profesionalnih usluga, podstaknuta vještačkom inteligencijom, a koja se zasniva na tradicionalnim softverima i IT uslugama, neminovnost i rasprodaja akcija softverskih firmi, čiji postojeći poslovni model sada generiše manje prihoda, je nastavljena.
Da li se očekuje disrupcija Officeovih aplikacija – Worda, Excela itd? U bliskoj budućnosti ne; sve ove aplikacije imaju AI asistente.
AI može snažno promijeniti način korištenja Office alata, ali je malo vjerovatno da će Word, Excel i slične aplikacije biti „zbrisane“. Vjerovatnije je da će one biti apsorbovane u AI platforme, transformisane i korištene na drugi način.
Umjesto „otvori Excel i radi tabelu“, biće „reci AI-ju da uradi tabelu“, međutim Excel ostaje, ali zbog drugačijeg korištenja i integracije unutar AI-ja (AI–Excel) cijena ovog produktivnog softvera pada.
Officeove aplikacije su duboko integrisane u poslovne sisteme svih kompanija, postoje milijarde dokumenata u ovim programima i tako veliku promjenu postojećeg standardnog sistema rada nije moguće izvršiti preko noći, ni za par godina.
Internet nije ubio Word, cloud nije ubio Excel, vjerovatno ni AI neće poništiti najmoćnije Officeove aplikacije, ali će sigurno promijeniti način njihovog korištenja.
